Servikal Smear Kimden, Ne Zaman ve Nasıl Alınmalıdır?
Rahim ağzından alınan yayma (servikal smear, Pap smear veya servikal yayma olarak da bilinir) ile ilgili kurallar Dünya Sağlık Örgütü (World Health Organisation [WHO]) tarafından düzenlenmiş ve 16 yıl boyunca uygulanmıştır. Ancak 2003 yılında Amerikan Kanser Cemiyeti (American Cancer Society [ACS]) ve Amerikan Obstetriyenler ve Jinekologlar Birliği (American College of Obstetricians and Gynecologists [ACOG]) arka arkaya yeni kılavuzlar çıkardılar. Bunlara göre taramanın başlangıcı, tarama aralığı, taramanın kesilmesi ve özel durumlarda uygulanacak yöntemler belirlendi.
Servikal Smear Alınacak Kişinin Koşulları
Smear alınırken; hasta en az iki gün cinsel perhizde bulunmuş (cinsel ilişkiye girmemiş), vagen yıkanmamış, vagenal tedavi uygulanmamış ve muayene dahil tüm jinekolojik girişimlerin (endoservikal kültür hariç) yapılmamış olması gerekmektedir.
Taramanın Başlangıcı
Smear taramasının başlangıcı seksüel aktivite başladıktan 3 yıl sonra veya 21 yaşında olmalıdır. Üç yıldaki amaç; Human Papilloma Virüs (HPV) enfeksiyonlarındaki kendiliğinden gerilemesinin üç yılda olmasıdır, böylece kendiliğinden gerileyecek kişilerde lüzumsuz tetkik ve tedavi önlenmiş olacaktır. HPV enfeksiyonunun cinsel ilişkide bulunmamış kişilerde cinsel organların sürtünmesiyle olabileceği veya %0.3 oranında anneden çocuğa gebelik ve doğum sırasında geçebileceği unutulmamalıdır.
Tarama Aralıkları
Servikal smear tarama aralıkları ACS’e göre; cama yayılan sitolojiyle yılda bir veya özel sıvı bazlı Pap smear (LBP) ile iki yılda bir olmalıdır. Hangi teknikle olursa olsun; doktor tarafından görülen üç normal smear varlığında veya 30 yaşından sonra 2 ya da 3 yılda bir tarama yapılmalıdır. Anne karnında DES’e maruz kalmış olanlar, HIV pozitif olanlar, bağışıklık sistemini baskılayıcı tedavi alanlar (kemoterapi ve kronik kortikosteroid tedavi de dahil) tarama kesilme kriterleri sağlanıncaya kadar düzenli aralıklarla taranmalıdır. ACOG’a göre ise; tarama 30 yaş altında cama yayılan sitolojiyle veya LBP ile yılda bir, 30 yaş üzerindeyse her ne teknikle olursa olsun Pap smear ile HPV testi yapılmış ve sonucu negatif olanlarda 3 yılda bir yapılmalıdır. Hangi teknikle olursa olsun; doktor tarafından görülen üç normal smear varlığında veya 30 yaşından sonra 2 ya da 3 yılda bir tarama yapılmalıdır.
Taramanın Kesilmesi
Tarama sonlanması ACS’e göre; doktor tarafından görülen üç veya daha fazla normal smear ve son 10 yılda anormal/pozitif sitoloji yokluğunda 70 yaşında, ACOG’a göre ise 65 yaşında olmalıdır. Serviks kanseri, anne karnında DES maruziyeti durumunda veya immünsüpressif tedavi (HIV + kişiler dahil) alanlarda iyi sağlık koşulları olana kadar yılda bir olacak şekilde devam edilmelidir. Diğer jinekolojik nedenlerle rahimi alınmış kişilerde (CIN II ve III varlığı benign kabul edilmemektedir) takipte vaginal sitolojinin yeri yoktur. Rahim ağzının alınmadığı histerektomi ameliyatlı kişilerde ameliyat olmamış bir bireyde uygulanacak olan rehber geçerlidir. CIN II ve III nedeniyle rahimi alınmış kişilerde; doktor tarafından görülen üç normal sitoloji ve son 10 yılda anormal/pozitif sitoloji yokluğunda tarama kesilmelidir.
Gebelerde Tarama
Gebelerde tarama ilk üç ayda yapılmalıdır. İlk üç ayda yapılan smear almanın düşük veya bebek ölümüne yol açmadığı kesindir. Ancak leke tarzı kanama olabilir.